Een paard aan huis houden: welzijn, UBN en I&R goed organiseren

Een paard aan huis houden vraagt om meer dan een stal en een stukje weide. U bent verantwoordelijk voor dagelijkse verzorging én voor de registratie van de locatie en dieren. Begin daarom met een praktisch plan: organiseer beweging, sociaal contact, water, voer, een veilige huisvesting en leg vast wie de meldingen in I&R beheert. Zo voorkomt u dat welzijn en administratie los van elkaar gaan lopen. De NVWA en RVO zetten de Nederlandse uitgangspunten uiteen.

Wanneer bent u paardenhouder?

In de Nederlandse I&R-regels is niet alleen de eigenaar van belang. RVO noemt ook degene die paardachtigen vervoert of stalt een houder, zelfs wanneer die persoon niet de eigenaar is. Dat geldt dus voor een manege, pensionstal, opfokstal of handelaar, maar ook voor iemand met een paard, pony of ezel aan huis. Voor een paard dat op uw eigen locatie staat, betekent dit dat u niet moet aannemen dat de administratie automatisch bij de eigenaar of een eerdere stal ligt. RVO licht deze rolverdeling toe.

Maak bij een huurconstructie of gedeelde erfplek vooraf één persoon verantwoordelijk voor de locatiegegevens. Dat is geen overbodige formaliteit: paarden verhuizen, een eigenaar wisselt en een tijdelijke opvang wordt soms langer dan gepland. Wie de praktische zorg regelt en wie de registratie uitvoert, moet voor alle betrokkenen duidelijk zijn.

De locatiehouder vraagt volgens RVO een uniek bedrijfsnummer (UBN) aan voor de plek waar de paarden verblijven. Staat het paard op uw eigen adres of eigen locatie, dan heeft u zelf een UBN nodig; staat het op een pensionstal, dan hoort dat bij de pensionstalhouder. De UBN-houder registreert paarden die dertig dagen of langer op de locatie verblijven en houdt wijzigingen in het aantal geregistreerde paarden bij. Lees de voorwaarden en stappen bij RVO.

Welke basis heeft een paard thuis elke dag nodig?

Wetgeving geeft geen kant-en-klaar stalschema, maar de NVWA vertaalt de wettelijke welzijnsregels naar aandachtspunten. Daaronder vallen dagelijkse voldoende beweging, ten minste dagelijks zichtcontact met soortgenoten, passend water en voer, aandacht voor gezondheid en bescherming tegen slechte weersomstandigheden. De NVWA noemt daarnaast een schone, droge stal, voldoende licht en het voorkomen van scherpe randen of uitsteeksels. Bekijk de toelichting van de NVWA.

Gebruik die punten als controlelijst voor uw eigen erf, niet als een vinklijst die het paard zelf niet meer centraal stelt. Een paard dat rustig in een groep functioneert, vraagt bijvoorbeeld om andere keuzes dan een paard dat tijdelijk apart moet staan. Let ook op het moment waarop het plan onder druk komt: slecht weer, ziekte, werkweken, vakantie of een kapotte afrastering. Juist dan moet water, ruwvoer, toezicht en een veilige plek al geregeld zijn.

Een werkbare basiscontrole kan er zo uitzien:

• controleer dagelijks eetlust, drinken, gedrag en eventuele verwondingen;
• zorg voor beweging en minimaal dagelijks zichtcontact met soortgenoten;
• houd de stal droog, schoon en vrij van gevaarlijke randen;
• bescherm een buiten gehouden paard tegen slechte weersomstandigheden en tegen roofdieren;
• bepaal vooraf wie de zorg overneemt als u weg bent of als het paard medische hulp nodig heeft.

Deze lijst volgt de praktische welzijnsaandachtspunten die de NVWA beschrijft; de dierenarts blijft de aangewezen deskundige bij gezondheidsvragen. De NVWA benadrukt ook dat houders ziekte en verwonding moeten proberen te voorkomen en passende verzorging en behandeling moeten geven.

Hoe houdt u paspoort, chip en locatiegegevens bij elkaar?

Voor ieder paardachtig zijn een chip en paspoort nodig en het dier moet in I&R zijn aangemeld, aldus RVO. Zonder geldig paspoort en chip mag een paard onder meer niet gehouden, vervoerd, gekeurd, aan een wedstrijd laten deelnemen of voor export worden meegenomen. Bewaar het originele paspoort daarom niet in een lade op een ander adres: RVO schrijft dat het altijd bij het paard moet zijn, ook wanneer het dier in een pensionstal staat. Zie de regels over paspoort en chip.

Bij een nieuw paard is het verstandig de administratie op dezelfde dag te controleren als de praktische overdracht. RVO adviseert de koper te zorgen dat de verkoper het paspoort meegeeft en het chipnummer in het paard met het paspoort te vergelijken. Dat sluit aan op onze eerdere uitleg over paspoort en I&R bij aankoop, maar voor een thuishouder komt daar de vraag bij: op welke locatie verblijft het paard daadwerkelijk en wie onderhoudt die registratie?

Maak één map, digitaal of op papier, met het paspoort, contactgegevens van eigenaar en dierenarts, afspraken met een eventuele verzorger en een overzicht van de verblijfplaats. Zet er ook bij wie toegang heeft tot de benodigde RVO-omgeving. Zo zoekt een vervanger bij een onverwachte situatie niet eerst naar documenten of inloggegevens.

Wat controleert u bij een stal of weide aan huis?

Loop de plek geregeld na vanuit het paard, niet alleen vanuit de erfkaart. Zijn de afsluitingen zichtbaar en veilig? Is er een droge ligplek? Kan het paard zich aan regen, wind, zon of hitte onttrekken? Is de waterbak bereikbaar en schoon? De NVWA noemt bescherming tegen slechte weersomstandigheden, hygiëne en het voorkomen van onnodige angst of stress als aandachtspunten voor houders. Lees de volledige welzijnspagina.

Kijk vervolgens naar de bezetting. Een extra paard in de wei of een langdurige logeerpartij kan gevolgen hebben voor de dagelijkse routine én voor de locatieadministratie. De RVO-regel is concreet voor paarden die dertig dagen of langer op een UBN verblijven: de UBN-houder meldt ze aan in I&R; veranderingen bij langdurige locatiewisseling moeten eveneens worden gemeld. RVO beschrijft deze meldplicht en de verantwoordelijkheid van de UBN-houder.

Veelgestelde vragen

Moet ik iets regelen als mijn paard thuis staat maar van iemand anders is? Ja. RVO geeft aan dat de regels voor de houder gelden, ook wanneer die niet de eigenaar is. Bespreek daarom eigenaar, locatiehouder en I&R-taken expliciet. Bron: RVO.

Mag het paspoort thuis in huis liggen? Het originele paspoort moet volgens RVO altijd bij het paard zijn. Kies dus een veilige, toegankelijke plek op de locatie waar het paard verblijft. Bron: RVO.

Waar begin ik als ik mijn eerste paard aan huis wil zetten? Begin met de dagelijkse welzijnsbasis en leg daarna de locatie- en registratierollen vast. Controleer bij twijfel de actuele uitleg van RVO en bespreek de gezondheidskant met uw dierenarts. NVWA en RVO zijn hiervoor de primaire vertrekpunten.